Categorie archief: Ursel

EerstE jaar Erfgoed Aalter netjes afgerond

Met de publicatie van het vierde nummer van Erfgoed Aalter is het eerste werkjaar afgerond. Meer hierover in een ander bericht.  Ondertussen mag ook de eerste Algemene Vergadering van Erfgoed Aalter zonder meer een voltreffer worden genoemd. Op vrijdagavond 13 december 2019 daagden ruim 100 belangstellenden op in zaal Pax in Aalter voor de projectie van een docufilm over de oorlogsvliegvelden van Aalter en Ursel.

De film is het werk van Danny Maenhaut. De man is een bezige bij, reeds jarenlang actief in het verenigingsleven en gepassioneerd door de geschiedenis van deze stukjes lokaal militair erfgoed. Na een jarenlange zoektocht bracht hij heel wat materiaal bij elkaar. Na urenlang geduldige montage en na het opnemen van getuigenissen uit de eerste hand bracht Maenhaut dit bij elkaar in een film die iets meer dan een uur duurt.

De maker wees alvast ook op het belang van deze vliegvelden voor de militaire handelingen. Van op het vliegveld Aalter vertrokken in mei 1940 de machines die de Duitse opmars probeerden te stoppen met bombardementen op enkele strategische plaatsen (o.a. bruggen). Op het einde van de oorlog was het Urselse vliegveld de uitvalsbasis voor de geallieerde luchtmachteenheden die steun boden bij de hevige strijd om Walcheren.

Maenhaut integreert in zijn historisch verhaal beelden van de weinige restanten die nu nog te zien zijn in de streek. Hij geeft daarmee de aanzet om zelf in het landschap op verkenning te gaan. Dankzij zijn passie bewaart hij zo een stukje van het recente verleden. Het is goed dat hij dit kan delen met een toch wel breed geïnteresseerd publiek.

Erfgoed Aalter vindt het als vereniging belangrijk dat mensen elkaar ontmoeten en met elkaar in contact komen. Ook in dat opzicht kon deze avond meer dan geslaagd worden genoemd. Erfgoedliefhebbers uit Aalter maar ook van daarbuiten wisselden verhalen en anekdotes uit, over de vliegveld, over de oorlogsjaren maar ook over heel wat andere onderwerpen.

De promotiestand kreeg ruime aandacht. Ledenwerver Erik Wille kon andermaal enkele nieuwe namen noteren. De kaap van 650 leden is intussen in zicht na een jaar Erfgoed Aalter. Deze avond was bijgevolg een mooie kers op de taart voor de evaluatie van een jaar vrijwillige erfgoedwerking in het nieuwe Aalter.

* De film van Danny Maenhaut werd exclusief vertoond voor Erfgoed Aalter. Het is een persoonlijk werkstuk dat niet te koop is. Meer info over de oorlogsvliegvelden is terug te vinden in bijdragen van Roger Moelaert in Appeltjes van het Meetjesland en in het overzichtswerk van Cynrik De Decker.

 

Film over oorlogsvliegvelden Aalter en Ursel

Op vrijdag 13 december 2019 om 19.30 houdt Erfgoed Aalter in zaal Pax in Aalter voor het eerst een Algemene Vergadering. Ter gelegenheid hiervan vertoont Danny Maenhaut de filmmontage die hij heeft samengesteld over de vliegvelden die zich bij het begin van de Tweede Wereldoorlog bevonden in Aalter en Ursel.

Italiaanse officieren op het vliegveld van Ursel (Foto JVdC)

De aanleg van dit vliegveld startte in oktober 1939 aan de zuidkant van het kanaal Gent-Brugge. In het kader van een eventuele Duitse aanval begon ook België zich te versterken. Door de werken aan het kanaal Gent-Brugge van de jaren voordien bevond zich op die plek een grote zandberg (150 meter op 100 meter en 4 meter hoog, volgens Roger Moelaert). In dit zand werden nissen uitgegraven waar vliegtuigen konden worden geparkeerd.

Op 14 januari 1940 landden voor het eerst twee vliegtuigen in Aalter. Zorgde de strenge winter van dat jaar voor een verrassing? Een van de vliegtuigen ging bij de landing over kop. Het leek wel een voorteken voor het verdere verloop van de militaire handelingen. Het vliegveld nr. 26 (zoals dat in militair jargon werd omschreven, de plaats moest geheim blijven) fungeerde eerst als reservevliegveld. De overrompeling door de Duitse invaller in de meidagen van 1940 bracht met zich mee dat vlugger dan gedacht het Aalterse ‘vliegplein’ een belangrijke rol kreeg toebedeeld.

Roger Moelaert, die de activiteiten uitgebreid bestudeerde, aarzelde zelfs niet om dit voor deze campagne “het voornaamste oorlogsvliegveld” te noemen en motiveerde als volgt: “Als een werkelijk operationele basis was dit terrein het langst in gebruik (9 dagen). Hier zijn het grootste aantal toestellen ’t zij voor een verkenningsopdracht (18) ’t zij voor de belangrijkste missie uit de meidagen  – een bombardement op de bruggen van het Albertkanaal – opgestegen. Het kende een dicht bezetting, op zeker moment tot minstens vierendertig toestellen.”

Dit ontging de vijand niet. Op 18 mei ’s ochtends verscheen een Duitse formatie bommenwerpers. Vliegtuigen werd vernield en manschappen gedood. De Aalterse rijkswachtkazerne brandde volledig uit. Aalter maakte van dichtbij kennis met de oorlogsgruwel. Vliegveld nr. 26 was verloren.

Op gelijkaardige wijze (graspiste met versterkingen) was in Ursel een militair vliegveld aangelegd vanwaar verkenningsvluchten vertrokken. Twee dagen na het bombardement diende kwam ook vliegveld Ursel onder de Duitse bommen te liggen. Toen de Duitsers de regio binnenkwamen namen zij Ursel terug in gebruik. Meer dan Aalter werd Ursel belangrijk voor de As-mogendheden. In het najaar 1940 kwamen er Italiaanse troepen. Begin 1941 kwamen er terug Duitse vliegtuigen en dit bleef zo tot in september 1944 de geallieerden de bovenhand kregen. Vliegveld Ursel kwam in handen van de Britse Royal Air Force en kreeg een nieuwe naam (B-67). Halfweg de jaren 1950 verdween het vliegveld en kwam er in Ursel op een andere locatie een NAVO-vliegveld.

(Bronnen: R. MOELAERT, Het oorlogsvliegveld nr. 26 “Aalter” in Appeltjes van het Meetjesland, 1988 (39), p. 100-167. Zie ook C. DE DECKER, Vleugels boven het Meetjesland, Eeklo, 2006. In 2020 verschijnt in Erfgoed Aalter een uitgebreid artikel van Erik Wille die op zoek ging naar Albert Van Woensel, die gelegerd was op het vliegveld Aalter  bij het begin van de Tweede Wereldoorlog.)

Praktisch: Algemene Vergadering Erfgoed Aalter – 13 december 2019 – Zaal Pax – 19.30 u – Gratis toegang.